اگر متوجه شدهاید که سر نوزاد شما همیشه به یک سمت متمایل است یا هنگام نگاه کردن، یک طرف را به طرف دیگر ترجیح میدهد، ممکن است با مشکلی به نام تورتیکولی در نوزادان روبهرو باشید. تورتیکولی یا کجی گردن نوزاد یکی از مشکلات نسبتاً شایع در ماههای اول زندگی است که در آن عضلات گردن، بهویژه عضله استرنوکلیدوماستوئید، دچار کوتاهی یا سفتی میشوند و باعث میشوند سر نوزاد به یک سمت خم شود و چانه به سمت مخالف بچرخد.
خبر خوب این است که در بیشتر موارد، اگر این مشکل زود تشخیص داده شود، با فیزیوتراپی، تمرینهای اصلاحی و راهکارهای ساده خانگی بهخوبی قابل درمان است. در این مقاله بررسی میکنیم که تورتیکولی در نوزادان چیست، چه علائمی دارد، چرا ایجاد میشود و بهترین روش درمان آن کدام است.
آنچه در این مطلب خواهید خواند:
تورتیکولی در نوزادان چیست؟
تورتیکولی نوزادان نوعی اختلال وضعیتی در گردن است که باعث میشود سر کودک به یک سمت کج شود و دامنه طبیعی حرکت گردن کاهش پیدا کند. این وضعیت معمولاً از بدو تولد یا در هفتههای اول پس از تولد دیده میشود و به همین دلیل در بسیاری از منابع پزشکی با عنوان تورتیکولی عضلانی مادرزادی نیز شناخته میشود.
در این مشکل، نوزاد ممکن است:
- سر خود را بیشتر به یک سمت نگه دارد
- در چرخاندن گردن به یک طرف محدودیت داشته باشد
- هنگام خواب، شیر خوردن یا نگاه کردن، یک سمت را ترجیح دهد
- بهتدریج دچار صاف شدن یک بخش از سر شود
تورتیکولی در نوزادان چه علائمی دارد؟
علائم تورتیکولی ممکن است از خفیف تا واضح متفاوت باشد، اما رایجترین نشانهها شامل موارد زیر است:
کج بودن سر به یک سمت
یکی از شایعترین علائم این است که سر نوزاد همیشه به یک طرف خم میشود و چانه به سمت مخالف قرار میگیرد.
محدود شدن حرکت گردن
ممکن است نوزاد نتواند سر خود را به راحتی به هر دو سمت بچرخاند یا هنگام تلاش برای چرخش به یک سمت، بیقراری نشان دهد.
ترجیح یک سمت برای نگاه کردن
بعضی نوزادان فقط از یک زاویه به اطراف نگاه میکنند و تمایل دارند همیشه به یک طرف بخوابند یا به همان سمت شیر بخورند.
صاف شدن یک طرف سر
اگر نوزاد برای مدت طولانی سر خود را فقط در یک وضعیت نگه دارد، ممکن است یک بخش از جمجمه او به مرور صاف شود. این وضعیت با نام پلاژیوسفالی نیز شناخته میشود.
مشکل در شیر خوردن
برخی نوزادان به دلیل محدودیت چرخش گردن، هنگام شیر خوردن از یک سینه راحتتر هستند و از سمت دیگر بیقراری میکنند.
در کلینیک ارتوپد فنی کاویان کلینیک، خدمات تخصصی ارزیابی، اسکن کف پا، اسکن سهبعدی، طراحی و ساخت کفی طبی و کفش طبی سفارشی با توجه به شرایط هر بیمار ارائه میشود، همچنین جهت ساخت لایه ها و رویه های کفی از جنس خاص استفاده می شود تا نهایت راحتی برای بیمار به دست آید. فوم های استفاده شده نیز از بهترین مواد تهیه می شوند و کفیهای طبی سفارشی کاویان کلینیک دارای ۱۸ ماه گارانتی هستند.استفاده از اسکن سهبعدی و ارزیابی تخصصی کف پا کمک میکند تا کفی یا کفش طبی با دقت بالاتر و متناسب با ساختار پا طراحی و ساخته شود.
علاوه بر این، در کلینیک ارتوپد فنی کاویان کلینیک خدماتی مانند پروتز چشم، پروتز دست، پروتز سینه مصنوعی، پروتز زیبایی، پروتز زیر زانو، پروتز بالای زانو، پروتز انگشت دست، بریس پا، بریس کمر و بریس دست نیز ارائه میشود.
برای دریافت مشاوره، ارزیابی تخصصی و رزرو نوبت میتوانید با شمارههای ۰۲۱۹۱۰۰۸۸۸۱ و ۰۲۱۹۱۰۰۴۴۸۱ تماس بگیرید، از طریق واتساپ به شماره ۰۹۳۶۷۰۷۱۹۶۰ پیام دهید یا از طریق لینک نوبتدهی آنلاین (رزور نوبت آنلاین) اقدام کنید. همچنین میتوانید برای آموزش های بیشتر صفحه اینستاگرام یا آپارات مجموعه را دنبال کنید.
علت تورتیکولی در نوزادان چیست؟
علت دقیق تورتیکولی همیشه یکسان نیست، اما در بیشتر موارد به سفتی یا کوتاهی یکی از عضلات گردن مربوط میشود. این مشکل ممکن است به دلایل زیر ایجاد شود:
وضعیت قرارگیری نوزاد در رحم
اگر فضای رحم محدود باشد یا نوزاد برای مدت طولانی در یک وضعیت خاص قرار گرفته باشد، احتمال فشار به عضلات گردن بیشتر میشود.
زایمان سخت یا فشار هنگام تولد
در برخی موارد، فرآیند زایمان میتواند باعث کشیدگی یا آسیب خفیف در عضلات گردن شود.
محدودیت حرکتی پس از تولد
قرار گرفتن طولانیمدت نوزاد در یک وضعیت ثابت، مانند خوابیدن مکرر به یک سمت، میتواند مشکل را تشدید کند.
مشکلات عضلانی یا اسکلتی کمتر شایع
در موارد نادر، تورتیکولی ممکن است با مشکلات بینایی، عصبی یا ساختاری مهرههای گردن مرتبط باشد و به بررسی تخصصی نیاز داشته باشد.
آیا تورتیکولی نوزاد خطرناک است؟
در بیشتر موارد، تورتیکولی نوزاد خطرناک نیست؛ اما اگر به موقع تشخیص داده نشود و درمان آن به تأخیر بیفتد، میتواند باعث مشکلاتی مانند:
- کاهش انعطافپذیری گردن
- عدم تقارن سر و صورت
- اختلال در الگوی طبیعی حرکت
- تأخیر در برخی مهارتهای حرکتی
به همین دلیل، مراجعه زودهنگام برای ارزیابی و شروع درمان اهمیت زیادی دارد.
درمان تورتیکولی در نوزادان چگونه انجام میشود؟
درمان تورتیکولی معمولاً غیرجراحی است و در اغلب موارد با روشهای محافظهکارانه بهبود پیدا میکند.
فیزیوتراپی تخصصی نوزادان
مؤثرترین روش درمان، فیزیوتراپی تخصصی است. در این روش، دامنه حرکت گردن ارزیابی میشود و برنامهای متناسب با شرایط نوزاد برای اصلاح وضعیت سر و گردن طراحی میشود.
تمرینهای کششی ملایم
تمرینهای کششی باید فقط با آموزش متخصص انجام شوند. این تمرینها به بهبود انعطاف عضلات گردن و افزایش دامنه حرکت کمک میکنند.
اصلاح وضعیت قرارگیری نوزاد
تغییر موقعیت نوزاد هنگام خواب بیداری، بازی، شیر خوردن و در آغوش گرفتن میتواند نقش مهمی در درمان داشته باشد.
افزایش زمان دمر بودن در بیداری
قرار دادن نوزاد روی شکم در زمان بیداری و تحت نظارت، به تقویت عضلات گردن و شانهها کمک میکند و از بدتر شدن عدم تقارن جلوگیری میکند.
آموزش والدین
بخش مهمی از درمان به والدین مربوط است. وقتی خانواده روش درست نگه داشتن، بازی دادن و انجام تمرینها را یاد بگیرند، روند درمان معمولاً سریعتر و موفقتر خواهد بود.
چه زمانی باید برای تورتیکولی نوزاد به پزشک یا متخصص مراجعه کرد؟
اگر هر یک از موارد زیر را مشاهده کردید، بهتر است نوزاد توسط پزشک یا متخصص ارتوپدی/فیزیوتراپی کودکان ارزیابی شود:
- سر نوزاد همیشه به یک سمت متمایل است
- نوزاد گردن خود را به یک طرف نمیچرخاند
- یک سمت سر در حال صاف شدن است
- هنگام شیر خوردن از یک سمت مشکل دارد
- با گذشت زمان علائم بهتر نمیشود
- علائم ناگهانی، شدید یا همراه با تب و بیحالی ایجاد شدهاند
آیا تورتیکولی نوزاد در خانه درمان میشود؟
درمان خانگی بهتنهایی جایگزین ارزیابی تخصصی نیست، اما بخشی از درمان محسوب میشود. والدین میتوانند با رعایت توصیههای متخصص:
- موقعیت خواب و بیداری نوزاد را تغییر دهند
- اسباببازی یا محرکهای دیداری را در سمت مخالف قرار دهند
- زمان دمر بودن را افزایش دهند
- تمرینهای آموزشدادهشده را منظم انجام دهند
نکته مهم این است که هر حرکت اصلاحی باید متناسب با شرایط نوزاد و تحت نظر متخصص انتخاب شود.
جمعبندی
تورتیکولی در نوزادان یکی از مشکلات قابل درمان در ماههای اول زندگی است که معمولاً با کج شدن سر، محدودیت حرکت گردن و ترجیح یک سمت برای نگاه کردن خود را نشان میدهد. تشخیص زودهنگام و شروع درمان با فیزیوتراپی، تمرینهای اصلاحی و آموزش والدین، نقش بسیار مهمی در بهبود کامل نوزاد دارد. اگر احساس میکنید نوزاد شما گردن خود را بهطور طبیعی حرکت نمیدهد یا سرش همیشه به یک سمت متمایل است، بهتر است هرچه زودتر برای ارزیابی تخصصی اقدام کنید.
در کلینیک ارتوپد فنی کاویان کلینیک، خدمات تخصصی ارزیابی، اسکن کف پا، اسکن سهبعدی، طراحی و ساخت کفی طبی و کفش طبی سفارشی با توجه به شرایط هر بیمار ارائه میشود، همچنین جهت ساخت لایه ها و رویه های کفی از جنس خاص استفاده می شود تا نهایت راحتی برای بیمار به دست آید. فوم های استفاده شده نیز از بهترین مواد تهیه می شوند و کفیهای طبی سفارشی کاویان کلینیک دارای ۱۸ ماه گارانتی هستند.استفاده از اسکن سهبعدی و ارزیابی تخصصی کف پا کمک میکند تا کفی یا کفش طبی با دقت بالاتر و متناسب با ساختار پا طراحی و ساخته شود.
علاوه بر این، در کلینیک ارتوپد فنی کاویان کلینیک خدماتی مانند پروتز چشم، پروتز دست، پروتز سینه مصنوعی، پروتز زیبایی، پروتز زیر زانو، پروتز بالای زانو، پروتز انگشت دست، بریس پا، بریس کمر و بریس دست نیز ارائه میشود.
برای دریافت مشاوره، ارزیابی تخصصی و رزرو نوبت میتوانید با شمارههای ۰۲۱۹۱۰۰۸۸۸۱ و ۰۲۱۹۱۰۰۴۴۸۱ تماس بگیرید، از طریق واتساپ به شماره ۰۹۳۶۷۰۷۱۹۶۰ پیام دهید یا از طریق لینک نوبتدهی آنلاین (رزور نوبت آنلاین) اقدام کنید. همچنین میتوانید برای آموزش های بیشتر صفحه اینستاگرام یا آپارات مجموعه را دنبال کنید.
سوالات متداول
آیا فیزیوتراپی برای نوزاد دردناک است؟
خیر. تمرینات کاملاً ملایم و بر پایه بازی است. ممکن است نوزاد در ابتدا کمی بیقراری کند، اما این به معنای درد فیزیکی نیست.
درمان تورتیکولی چقدر زمان میبرد؟
بستگی به سن شروع دارد. اگر درمان از ماه اول شروع شود، معمولاً طی چند ماه بهبود کامل حاصل میشود. هرچه درمان زودتر شروع شود، نتیجه سریعتر است.
آیا نوزاد حتماً به جراحی نیاز دارد؟
خیر؛ بهندرت. بیش از ۹۰٪ موارد فقط با فیزیوتراپی و تمرینات خانگی بهطور کامل درمان میشوند. جراحی آخرین و نادرترین گزینه است.
در خانه چه کمکی میتوانم به نوزاد بکنم؟
تغییر جهت خواب: سر او را به سمت مخالفِ کجی تشویق کنید.
جذب توجه: اسباببازی را در سمتی قرار دهید که نوزاد مجبور شود سرش را به آن سمت بچرخاند.
اصلاح وضعیت شیردهی: نوزاد را طوری نگه دارید که گردنش به سمتِ کمتر استفادهشده بچرخد.
چه زمانی باید سریعتر به پزشک مراجعه کنم؟
اگر با توده در عضله، صاف شدن یک سمت جمجمه، عدم چرخش مطلق سر یا مشکل در بلع و شیر خوردن مواجه شدید، فوراً با متخصص مشورت کنید.
آیا تورتیکولی خودبهخود خوب میشود؟
در بعضی موارد خفیف ممکن است بهتر شود، اما نباید فقط منتظر ماند. درمان زودهنگام احتمال بهبود کامل را بیشتر میکند.
آیا بغل کردن نوزاد مشکلی دارد؟
خیر، بغل کردن مشکلی ندارد. فقط بهتر است نوزاد متقارن و درست نگه داشته شود تا به یک سمت بیشتر عادت نکند.
آیا ماساژ برای تورتیکولی مفید است؟
گاهی میتواند کمککننده باشد، اما فقط اگر متخصص توصیه کرده باشد. ماساژ خودسرانه ممکن است مناسب نباشد.
